Foto: Pixabay – megaphone-1725694_1280 

Hoe vaak gebeurt het niet dat we communiceren op de werkvloer, maar eigenlijk niet stilstaan bij wat we communiceren en op welke manier? 

Ik maakte het al zelf meermaals mee, en zag het ook bij collega’s: als er een misverstand of spanning ontstond, werd er zelden gereflecteerd over het communicatieproces zelf. Wat was het doel van de communicatie? Hoe kwam de boodschap over op de andere? En wat is er precies fout gelopen waardoor de communicatie wrevel of onbegrip opriep? 

Wat is metacommunicatie? 

Metacommunicatie is communiceren over het communicatieproces. Het zit ‘m in het kleine woordje “meta” (het moeilijke Griekse woord dat betekent “betreffende het onderwerp”). Met een helikopterblik ga je het volledige communicatieproces analyseren.  Je bekijkt hoe de communicatie is verlopen en wat het resultaat ervan is. 

Communiceren op verschillende niveaus 

Weten dat je “niet niet kunt communiceren” is cruciaal. Zelfs als we niets zeggen, spreken onze lichaamstaal, gezichtsuitdrukking en toon de hele tijd mee. Elk gebaar of stilzwijgen zendt een boodschap uit — bewust of onbewust. (Lees meer over dit principe bij Paul Watzlawick, grondlegger van de communicatietheorie – https://www.nlp-nu.nl/kenniscentrum/technieken-begrippen/leidinggeven-en-leiderschap/vier-communicatiestellingen-van-watzlawick/.) 

Wie zich daarvan bewust is, snapt ook dat communicatie op meerdere niveaus plaatsvindt. Daar zijn dus gevolgen aan verbonden : we communiceren op verschillende manieren, onze gesprekspartner vangt die signalen op en interpreteert ze elk op zijn of haar eigen manier. Een deel van die interpretatie ligt buiten onze invloedsfeer. Juist daarom is het essentieel om te controleren of jouw boodschap daadwerkelijk zo is overgekomen als je bedoelde. 

Waarom is het belangrijk om het toe te passen? 

Metacommunicatie toepassen biedt heel wat voordelen: 

• Het vergroot wederzijds begrip 

• Het zorgt voor meer helderheid 

• Het stimuleert een kritische blik 

• Het helpt om herhaling van fouten te voorkomen 

• Het bouwt vertrouwen op met je gesprekspartner 

Hoe kunnen we dit meer toepassen? 

Reflectie creëert ruimte voor inzicht, bijsturing en betere samenwerking. De tijd nemen om organisatieprocessen te bestuderen, is essentieel! Metacommunicatie kan daar een belangrijk onderdeel van worden.  

Toch laten stress en strakke deadlines dat vaak niet toe. Daardoor worden processen soms uitgevoerd zonder dat er kritisch over wordt nagedacht. En bij gebrek aan tijd voor analyse & reflectie – niet alleen over communicatie, maar werkrelaties in het algemeen – kunnen juist essentiële zaken fout lopen.  

Naast reflecteren is ook handelen belangrijk. Als je doorhebt wat er in de communicatie misliep, waarom zou je dan niet meteen actie ondernemen om een misverstand uit te klaren?  

Een paar technieken 

Ook goede gesprekstechnieken en – attitudes, dragen bij tot een betere communicatie: 

• LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen: zo toets je af of je de boodschap juist begrepen hebt 

• Empathie: leef je in in de situatie van de ander 

• Een open houding: oordeel niet te snel en toon begrip 

Zo blijft metacommunicatie geen theoretisch begrip, maar een krachtig hulpmiddel om communicatie op de werkvloer te verbeteren en misverstanden te voorkomen!